Reklama:

Preparaty roślinne stosowane w stanach pourazowych

W przypadku wielu urazów dochodzi do stłuczenia, któremu towarzyszą obrzęki pourazowe i siniaki.

Ze stłuczeniem mamy do czynienia, kiedy w wyniku urazu mechanicznego (uderzenia) dochodzi do zamkniętego uszkodzenia wewnętrznej struktury tkanek. Następuje wtedy zgniecenie komórek, rozerwanie włókien substancji międzykomórkowej i uszkodzenie naczyń i nerwów. Tak uszkodzona tkanka jest niezdolna do pełnienia swojej funkcji. Konsekwencją stłuczenia może być powstanie siniaka - kiedy to w wyniku pęknięcia naczyń krwionośnych dochodzi do wypływu krwi w przestrzenie międzykomórkowe innych tkanek. W przypadku wynaczynienia się większej ilości krwi mówi się o krwiaku (krew zbiera się wtedy w jednym miejscu, a nie w większej objętości tkanki). Krew tworząca te zmiany, ulega z czasem samoistnemu rozkładowi i wchłonięciu, czemu towarzyszy charakterystyczna zmiana zabarwienia tego miejsca (od fioletowej do żółtej).

Obrzęk pourazowy - jest wynikiem reakcji zapalnej, jaka towarzyszy uszkodzeniu tkanek. W wyniku działania mediatorów stanu zapalnego, płyn zawarty we krwi i chłonce w nadmiarze 'wycieka' z naczyń (krwionośnego - włosowatego lub chłonnego) i gromadzi się między komórkami.

Uwaga!!! Należy pamiętać, że w przypadku urazu z przerwaniem ciągłości skóry - powstania rany - można stosować preparaty wymienione w tym artykule tylko w sposób nie powodujący zakażenia rany - czyli nie bezpośrednio na nią!!

Preparaty naturalne, stosowane w tego typu dolegliwościach, mają na celu:

• zmniejszenie stanu zapalnego (dolegliwości bólowych, przywrócenie prawidłowej funkcji tkanek),
• zmniejszenie obrzęku pourazowego,
• przyspieszenie regeneracji uszkodzonych naczyń krwionośnych i tkanek.

Najczęściej stosowane postacie leku to maści i okłady.

Surowce zmniejszające obrzęk/przyspieszające wchłanianie siniaków:

• Arnicae flos - kwiat arniki FP XI,
• Hippocastani semen/fructus/cortex/flos - surowce pozyskiwane z kasztanowca,
• Meliloti herba - ziele nostrzyka FP XI.

Związki pochodzenia naturalnego, zmniejszające obrzęk/przyspieszające wchłanianie siniaków:

• escyna - pozyskiwana z kasztanowca,
• heparyna.

Hippocastani semen - nasienie kasztanowca FP XI
oraz Hippocastani fructus, cortex, flos - owoce, kora, kwiat kasztanowca

Aesculus hippocastanum L

Aesculus hippocastanum L. - Kasztanowiec zwyczajny

Surowce zawierają saponozydy triterpenowe - escynę, flawonoidy - pochodne kwercetyny i kemferolu, kumaryny - eskulina i garbniki katechinowe. Procentowy udział tych związków jest różny w poszczególnych surowcach pochodzących z tej rośliny. Najbogatsze w escynę - główną substancję działającą surowca - są nasiona. Escyna (izolowana lub syntetyzowana) jest też stosowana samodzielnie.

Surowce pozyskiwane z kasztanowca zawierają substancje mające działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i przeciwagregacyjne. Zwiększają elastyczność naczyń krwionośnych, zmniejszając przy tym ich przepuszczalność. Znajdują zastosowanie w leczeniu takich dolegliwości jak stany zapalne żylaków podudzi i odbytu, stanach pourazowych i pooperacyjnych. Preparaty te można stosować zarówno miejscowo, jak i doustnie.

Meliloti herba - ziele nostrzyka FP XI

Melilotus officinalis - Nostrzyk żółty

Zawiera związki kumarynowe: kumarynę i melilotynę. W surowcu występują także flawonoidy, garbniki i alantoina.

Ziele nostrzyka wywiera korzystne działanie na ściany naczyń krwionośnych. Podane doustnie wyciągi powodują nieznaczne zmniejszenie krzepliwości krwi. Poprawiają też przepływ krwi przez naczynia żylne i włosowate, co polepsza krążenie obwodowe. Surowiec wykazuje też działanie przeciwzapalne. Zewnętrznie stosuje się go w leczeniu skręceń, oraz w preparatach ułatwiających gojenie, w stanach zapalnych skóry, wrzodach, czyrakach i hemoroidach.
Surowiec jest obecnie rzadko stosowany.
Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Meliloti herba

Heparyna

Jest mukopolisacharydem pochodzenia zwierzęcego, o działaniu przeciwzakrzepowym. Syntetyzowana jest u ssaków w komórkach tucznych wątroby, płuc, nerek i jelit. Mechanizm działania polega na inaktywacji części czynników kaskady krzepnięcia krwi. Klasyczne heparyny odzwierzęce, będące mieszaniną cząsteczek o różnej wielkości, mogą powodować powikłania krwotoczne, dlatego w przypadku podania pozajelitowego stosuje się obecnie pozyskiwane z heparyn klasycznych, bezpieczniejsze heparyny drobnocząsteczkowe. W przypadku zastosowania miejscowego, wykorzystuje się klasyczne, niemodyfikowane heparyny w postaci soli sodowych. Ich działanie przeciwzakrzepowe ułatwia wchłanianie wynaczynionej krwi i przyspiesza proces zmniejszania się obrzęków pourazowych.

Surowce roślinne o działaniu p/zapalnym do stosowania zewnętrznego:

• Matricariae flos - Kwiat rumianku FP X,
• Calendulae flos - Kwiat nagietka FP XI,
• Arnicae flos - Kwiat arniki FP XI,
• Harpagophyti radix - Korzeń hakorośli FP XI.

Surowce roślinne przyspieszające regenerację tkanek

• Symphyti radix - korzeń żywokostu FP IV,
• Equiseti herba - ziele skrzypu FP X - stosowany wewnętrznie w złamaniach, ze względu na obecność krzemionki, która ma pozytywny wpływ między innymi na kości.

Symphyti radix - Korzeń żywokostu FP IV

Symphytum officinale L. - Żywokost lekarski

Zawiera alantoinę i związki śluzowe. Oprócz tego trójterpeny i związki polifenolowe: fenolokwasy, garbniki. Niestety, zawiera także alkaloidy pirolizydowe o działaniu kancerogennym.

Dzięki zawartości alantoiny korzeń lub jego wyciągi przyspieszają procesy gojenia wszelkiego rodzaju ran i oparzeń, zwłaszcza o przewlekłym przebiegu. Surowiec działa również miejscowo zmiękczająco i osłaniająco na uszkodzony naskórek oraz wykazuje działanie przeciwzapalne. Obecnie nie zaleca się wewnętrznego stosowania surowca ze względu na obecność alkaloidów pirolizydowych - substancji o stwierdzonej hepatotoksyczności i kancerogenności. Sugeruje się również stosowanie go tylko na nieuszkodzoną skórę.
Wskazania: Zewnętrznie w urazach tępych, siniakach, skręceniach, stanach zapalnych stawów, zwichnięciach, w zakrzepowym zapaleniu żył.
Uwagi: Nie stosować w ciąży i w okresie karmienia piersią. Okres stosowania nie dłuższy niż 4-6 tygodni w ciągu roku.
Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Symphyti radix

Wybrane preparaty do stosowania w stanach pourazowych:
Arcalen maść - wyciąg z arniki, nagietka i kasztanowca,
Reparil żel, tabletki - escyna salicylanu dimetyloaminy,
Aescin żel - heparyna, escyna, salicylan dietyloaminy,
Heparinum krem - heparyna,
Lioton 1000 - heparyna,
Maść żywokostowa.

mgr farmacji Łukasz Ejsmont
Data: 2023-12-10