Harpagophyti radix - korzeń hakorośli FP XI 

Harpagophytum procumbens - hakorośl rozesłana, czarci pazur

Zawiera gorzkie glikozydy irydoidowe (harpagozyd), flawonoidy, sterole (beta-sitosterol).

Surowiec działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo. Stosowany jest w chorobach reumatycznych. Zalecany również w dnie moczanowej. Można go stosować w celu poprawienia trawienia - jako surowiec goryczkowy.
Przeciwwskazania: choroba wrzodowa, kamica żółciowa, ciąża.
Preparaty: Reumaphyt, Reumaherb
Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Harpagophyti radix

Zingiberis rhizoma - kłącze imbiru FP XI

Zingiber officinale - Imbir lekarski

Zawiera olejek eteryczny (seskwiterpeny: zingiberon), fenyloalkony (gingerole - o działaniu p/wymiotnym).

Surowiec zwiększa wydzielanie śliny i soków trawiennych. Wyciągi działają dość silnie p/wymiotnie. Zmniejszają objawy choroby lokomocyjnej. Surowiec ma też działanie p/zapalne - może być stosowany w schorzeniach reumatycznych i bólach pourazowych.
Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Zingiberis rhizoma

Boswelia serrata, Oilbanum - żywica kadzidłowca indyjskiego

Oilbanum

Boswelia serrata - kadzidłowie indyjski

Zawiera kwasy boswelinowe, olejek eteryczny (związki terpenowe np alfa-pinen), żywice (70%) i gumy.

Żywica kadzidłowca indyjskiego (Boswelia serrata) jest surowcem wykorzystywanym już w starożytności - do celów  religijnych i leczniczych. W medycynach tradycyjnych stosowana jest do leczenia różnych dolegliwości - najczęściej jednak jako surowiec o działaniu przeciwzapalnym. Główne substancje czynne to zespół kwasów bosweliowych, które wykazują się silnym (porównywalnym do ibuprofenu) i wybiórczym działaniem przeciwzapalnym, nie działając przy tym negatywnie na strukturę glikozaminoglikanów, budujących chrząstkę stawów, jak ma to miejsce w przypadku większości NLPZ-etów.  

Rosae pseudo-fructus - Owoc róży

Rosa canina - dzika róża

Działanie przypisuje się galaktolipidowi (GOPO). Zawarty jest on w specjalnej odmianie dzikiej róży. Przy systematycznym stosowaniu wykazuje działanie p/zapalne  - poprawia ruchomość stawów. Preparaty: LitoZin.
Skuteczność preparatów z tym składnikiem (w chorobach reumatoidalnych) jest udokumentowana przez pojedyncze publikacje. Obecnie rzadko stosowane przez pacjentów.
   Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Rosae pseudo-fructus

Surowce diuretyczne

W wielu publikacjach z zakresu ziołolecznictwa istnieją zalecenia do stosowania surowców moczopędnych i ogólnie odtruwających. Preferowane są surowce zawierające dodatkowe substancje o działaniu przeciwzapalnym np.: sterole.

• Fraxini cortex / folium - kora / liście jesionu FP XI
• Violae herba cum flore - ziele fiołka trójbarwnego FP XI
• Betulae folium - liść brzozy FP XI
• Maydis stigma - znamiona kukurydzy
• Solidaginis herba - ziele nawłoci FP XI
• Urticae herba - ziele pokrzywy
• Juniperi galbulus - szyszkojagoda jałowca FP XI
• Equiseti herba - ziele skrzypu FP XI

Fraxini cortex / folium - kora / liście jesionu FP XI

Fraxinus exscelsior - Jesion wyniosły

Kora zawiera związki kumarynowe (fraksyna, fraksynol), triterpeny fitosterole i garbniki. Liście oprócz związków kumarynowych, kwas jabłkowy, flawonoidy mannitol i fenolokwasy.

Wyciągi z obu surowców działają żółciopędnie, moczopędnie i przeciwreumatycznie. Usuwają z organizmu nadmiar kwasu moczowego, co jest pomocne w leczeniu dny moczanowej. Ze względu na stosunkowo słabe działanie (i słabe ich udokumentowanie) surowice te są zalecany jedynie jako składniki pomocnicze w preparatach o podobnych kierunkach działania.    

Przykładu mieszanki ziołowej od działaniu p/neumatycznym:

Zioła przeciwreumatyczne (Labofram)

Kora wierzby (Salicis cortex)
Liść pokrzywy (Urticae folium)
Ziele skrzypu (Equiseti herba)
Liść brzozy (Betulae folium)
Liść topoli (Populi folium)
Korzeń mniszka (Taraxaci radix)
Ziele mniszka (Taraxaci herba)

Aminocukry pochodzenia naturalnego stosowane w chorobie zwyrodnieniowej stawów

Kwas hialuronowy - glikozoaminoglikan występujący u większości organizmów żywych. Pozyskiwany pierwotnie z grzebieni kogutów - obecnie z mikroorganizmów metodami biotechnologicznymi. Ma zdolność do wiązania dużej ilości wody. Stanowi, między innymi, jeden ze składników macierzy międzykomórkowej skóry. Wykorzystywany w dermokosmetkach, kroplach ocznych o działaniu nawilżającym i preparatach nawilżających i regenerujących, stosowanych na błony śluzowe.  Kwas hialuronowy jest również głównym składnikiem mazi stawowej. Jest odpowiedzialny za lepkość mazi, smarowanie powierzchni stawowych, rozprowadzanie substancji odżywczych i odżywianie chrząstki. Podawany dostawowo, we wczesnym etapie choroby zwyrodnieniowej, może spowolnić jej rozwój. Jest to związane z jego działaniem 'smarującym' i lekkim działaniem przeciwzapalnym.

Glukozamina - aminocukier, pochodna glukozy. Podstawowy składnik chityny i mukopolisacharydów. U ludzi stanowi składnik, z którego budowane są chrząstki. Suplementacja glukozaminą spowalnia zużywanie się chrząstki, poprawia produkcję mazi stawowej - zalecana jest przy artretyzmie i u osób obciążających stawy np. biegaczy.

Siarczan chondroityny - związek zaliczany do glikozaminoglikanów, którego źródłem są chrząstki wołowe, drobiowe lub  ryby chrzęstnoszkieletowe. Wykazano, że ma  istotne działanie przeciwzapalne, powoduje zmniejszenie zakresu degradacji chrząstki. Może wpływać na zwiększenie syntezy kolagenu typu II i proteoglikanów. Największe działanie przeciwzapalne wykazuje CS, pochodzące z chrząstki wołowej. Pierwszych efektów stosowania CS można spodziewać się po kilku tygodniach stosowania preparatu. Siarczan chondroityny jest zalecany w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych, kolanowych i stawów ręki oraz w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Wydaje się, że największe korzyści z jego stosowania mogą odnieść pacjenci z lekkim i umiarkowanym nasileniem zmian zwyrodnieniowych. 

Surowce drażniące stosowane zewnętrznie (rubefaciens)

Powodują miejscowe przekrwienie skóry i wywołują uczucie ciepła.  Zwiększenie przepływu krwi przez zmienione chorobowo miejsce przyczynia się do redukcji bólu i obrzęku. Surowce te są dość często używane, szczególnie jako składniki maści, stosowanych w przypadku różnych dolegliwości reumatycznych: bólów stawowych, mięśniowych czy nerwobólach.

• Capsici fructus - Owoc pieprzowca FP XI
• Sinapis nigrae semen- nasiona gorczycy czarnej
• Terebinthinae aetheroleum  - olejek terpenowy FP XI
• Juniperi aetheroleum - olejek jałowcowy FP XI
• Camphora - kamfora
• Vipera lebetina toxinum - jad żmii
• Oleum Hyoscyami - olej z lulka

Capsici fructus - owoc pieprzowca FP XI

Capsicum annum - pieprzowiec jednoroczny

Zawiera kapsaicynę - alkaloid silnie drażniący skórę i pobudzający receptory termiczne. Zarówno surowiec jak i sam alkaloid stosowane są w chorobach reumatycznych. Kapsaicyna odpowiada za piekący smak papryki.
Preparaty: Neo-capsiderm, Kapsiplast.

Oleum Hyoscyami - olej z lulka

Hyoscyamus niger - lulek czarny

Hyoscyamus niger - lulek czarny

Zawiera alkaloidy tropanowe: hioscyjaminę, skopolaminę.

Specyfik ten uzyskiwało się z liści lulka. Obecnie praktycznie nie stosowany. Olej poraża zakończenia nerwów czuciowych w skórze i jest stosowany w bólach stawowych, gośćcowych i zapaleniu korzonków. Sama roślina ma głównie znaczenie toksykologiczne.
Więcej informacji o tym surowcu z którego uzyskuje sie olej w monografii: Hyoscyami folium

Jad żmii (Vipera lebetina toxinum) - składnik preparatu Vibrosal B. Zawiera substancje i enzymy białkowe. Zastosowany zewnętrznie ma działanie drażniące na skórę. Stosowany jest w nerwobólach i reumatyzmie.

mgr farmacji Łukasz Ejsmont
Data: 2023-10-16