Reklama:

Preparaty pochodzenia naturalnego w otyłości

Otyłość jest jedną z najpowszechniejszych chorób cywilizacyjnych państw rozwiniętych. Jest to poważny problem, gdyż ta "dolegliwość", poza utrudnieniami w życiu codziennym, predysponuje do rozwinięcia się wielu groźnych dla pacjenta i dodatkowo, kosztownych w leczeniu chorób.

Co to jest otyłość?
To nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Do oceny stopnia otyłości stosuje się współczynnik BMI.
Body Mass Index - BMI - współczynnik powstały przez podzielenie masy ciała podanej w kilogramach przez kwadrat wysokości podanej w metrach. Dla uproszczenia wylicza się go ze wzoru:

Do określenia BMI można posłużyć się też wykresem:

W zależności od wartości BMI możemy mówić o:

• 18,5-25,0 - prawidłowej wadze,
• 25,0-30,0 - nadwadze,
• 30,0-35,0 - I stopniu otyłości,
• 35,0-40,0 - II stopniu otyłości (otyłość kliniczna),
• mniej niż 40,0 - III stopniu otyłości (otyłość skrajna).

Trzeba też wiedzieć, że istnieją inne metody oceny otyłości np.: pomiar grubości tkanki tłuszczowej pod łopatką.

Ze względu na miejsce kumulowania się tkanki tłuszczowej wyróżnia się 3 typy otyłości:

• androidalna - częstsza u mężczyzn; tkanka tłuszczowa kumuluje się bardziej w obrębie tułowia. Ten typ otyłości niesie ze sobą większe ryzyko chorób i zaburzeń metabolicznych,
• gynodialna - tkanka tłuszczowa lokuje się na pośladkach i w udach,
• prosta - tkanka rozkłada się równomiernie na całym ciele.

Przyczynami rozwoju otyłości są najczęściej:

• przekarmianie (zbyt dużo pokarmu w stosunku do zapotrzebowania) - najczęstsza przyczyna, szczególnie w krajach rozwiniętych;
• czynniki środowiskowe (aktywność fizyczna, dostęp do żywności o dużej wartości energetycznej i jej konsumpcja - tu również dominują kraje rozwinięte);
• czynniki psychologiczne - zaburzenia nastroju;
• czynniki genetyczne;
• czynniki farmakologiczne - leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, przeciwpadaczkowe, kortykosteroidy, niektóre beta-adrenolityki i insulina;
• czynniki biologiczne np. zaburzenia endokrynologiczne - niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników.

Konsekwencje otyłości:

Otyłość niesie ze sobą zwiększone ryzyko występowania wielu chorób, które mogą znacząco zmniejszyć komfort życia pacjenta i doprowadzić do jego przedwczesnej śmierci. Do schorzeń, których częstotliwość rośnie wraz ze wzrostem stopnia otyłości zaliczamy:

• choroby układu ruchu,
• zawał serca i mózgu,
• wylewy,
• zatorowość,
• zwyrodnienia kręgosłupa,
• choroby nerek,
• miażdżyca,
• kamica żółciowa,
• większe tendencje do nowotworów,
• rozstępy.

Warto też wspomnieć tutaj o zespole metabolicznym. Jest to szereg powiązanych ze sobą czynników, często kumulujących się i występujących razem, które bezpośrednio prowadzą do znacznego zwiększenia ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób kardiologicznych. Otyłość, szczególnie brzuszna, jest jednym z elementów tego zespołu. Inne to:

• cukrzyca typu 2 (lub cukier 100 mg/dl na czczo),
• nadciśnienie tętnicze,
• hiperlipidemia ( lub HDL pow 40 mg/dl).

Leczenie i zapobieganie otyłości

Przede wszystkim należy rozpoznać i zdefiniować przyczynę rozwoju otyłości.
W samym leczeniu podstawowe znaczenie mają oczywiście odpowiednia dieta i aktywność fizyczna. Ograniczenia dietetyczne to około 20-30 kcal/kg m.c. dla osoby otyłej. W diecie powinny dominować węglowodany złożone (wolniej metabolizowane) - około 60% białka i tłuszcze po 20 %.

Farmakologia: w przypadku leczenia większego stopnia otyłości stosowano kiedyś leki blokujące wchłanianie tłuszczów z przewodu pokarmowego lub leki hamujące łaknienie (będące często dalekimi pochodnymi amfetaminy). Obecnie często sięga się po różne leki przeciwcukrzycowe, które zmniejszają łaknienie. Trzeba jednak wiedzieć, że w przypadku tych ostatnich, jest to wykorzystanie poza ich oficjalnymi wskazaniami do stosowania. W ciężkich przypadkach stosuje się operacje zmniejszające żołądek.

Wybrane surowce i substancje stosowane w otyłości

Preparaty ziołowe, dzięki wielokierunkowemu działaniu mogą nie tylko pomagać w schudnięciu, ale również łagodzić pewne zaburzenia wynikające z nadmiernej wagi ciała. Surowce wiatropędne i regulujące procesy trawienne (stomachicum, cholagogum et cholereticum) - zmniejszają wzdęcia, przyspieszają trawienie. Surowce moczopędne - zmniejszają obrzęki, odciążają serce i poprawiają pracę nerek.
Z tej grupy szczególnie polecane przy nadwadze są:

Surowce wiatropędne i regulujące procesy trawienne (stomachicum, cholagogum et cholereticum) - zmniejszają wzdęcia, przyspieszają trawienie.

Surowce moczopędne - zmniejszają obrzęki, odciążają serce i poprawiają pracę nerek.
Z te grupy szczególnie polecane przy nadwadze są:

Violae herba cum flore - Ziele fiołka trójbarwnego FP XI

Viola tricolor - Fiołek trójbarwny

Viola tricolor - Fiołek trójbarwny

Związki czynne zawarte w surowcu to flawonoidy (rutozyd), antocyjany, oraz saponiny i karotenoidy.

Surowiec zalicza się do surowców oczyszczających organizm - depurativum - zwiększa ilość wydalanego moczu i wraz z nim ilość szkodliwych produktów przemiany materii. Jest to działanie ogólnie odtruwające. Poprawia on przebieg procesów oksydacyjnych i metabolicznych w organizmie.

Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Violae herba cum flore

Graminis rhizoma - Kłącze perzu FP VI

Agropyrum repens - Perz właściwy

Związki czynne: fruktoza i trytycyna (polifruktan), mannitol oraz śluz i śladowe ilości olejku eterycznego. Zawiera rozpuszczalne sole krzemu.

Surowiec pobudza filtrację w kłębuszkach i zwiększa ilość wydalanego moczu. Ułatwia w ten sposób usuwanie szkodliwych związków z krwi. Uzupełnia niedobory witamin z grupy B. Wyciągi z surowca regulują niektóre procesy metaboliczne oraz czynności przewodu pokarmowego.

Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Gaminis rhizoma.

Inne surowce ułatwiające utratę masy ciała

Surowce roślinne zawierające:
Kofeinę - zmniejszające łaknienie;

• Mate folium,
• Guaranae semen.

Śluzy - zmniejszają łaknienie. Pęczniejąc w przewodzie pokarmowym dają uczucie sytości. Dodatkowo utrudniają wchłanianie składników pokarmowych poprzez wytworzenie warstwy śluzu, oraz przyspieszają wydalanie treści pokarmowej. Do najczesicej stosowanych surowców z tej grupy należą:

• Psylli semen - Nasienie płesznika FP XI
• Lini semen - Nasienie lnu FP XI
• Trigonellae foenugraeci semen - Nasienie kozieradki FP XI

Antrachinony - utrudniają wchłanianie składników odżywczych poprzez przyspieszone wydalanie pokarmu.

• Frangulae Cortex - Kora kruszyny FP XI
• Sennae folium - Liść senesu FP XI

Wybrane surowce i związki pochodzenia naturalnego
o różnych mechanizmach działania

Fucus vel Ascophyllum - Morszczyn lub workoliść członowaty FP XI

Fucus vesiculosus - Morszczyn pęcherzykowaty
Fucus serratus - Morszczyn piłkowany

Zawiera jod organiczny i nieorganiczny. Związki śluzowe: kw. alginowy. Mannitol.

Jod nasila wytwarzanie hormonów tarczycy, co przyspiesza przemianę materii. Zawarte w nim śluzy pęcznieją w przewodzie pokarmowym, zmniejszając łaknienie i przyspieszając pasaż treści pokarmowej. Ze względu na obecność jodu, surowiec ten może być stosowany w niedoczynności tarczycy wywołanej brakiem tego pierwiastka. Uwaga: Nie stosować w ciąży i w czasie karmienia.
Preparat: Kelp

Więcej informacji o tym surowcu znajdziesz w monografii: Fucus vel Ascophyllum

Garcinia cambogia - jest to roślina zawierająca kwas hydroksycytrynowy (HCA) HCA ogranicza lipogenezę (proces wytwarzania tłuszczów), ograniczając powstawanie tkanki tłuszczowej. Nadwyżka aminokwasów i cukrów jest kierowana do procesu glikogenezy - co prowadzi do zwiększenia produkcji glikogenu. Zwiększona ilość tego materiału zapasowego stymuluje ośrodek sytości w mózgu (HCA zmniejsza również łaknienie). Dzięki temu, w trakcie kuracji odchudzających opartych na niskokalorycznej diecie i HCA, obserwuje się spadek masy tkanki tłuszczowej, ale bez spadku masy mięśniowej (HCA działa oszczędzająco na tę tkankę).

CLA - kwas rumenowy, sprzężony kwas linolowy
Rodzina nienasyconych kwasów tłuszczowych. Są to izomery kwasu linolowego zawierające dwa sprzężone wiązania podwójne -c=c-c=c- Naturalnie występuje w tłuszczu mlecznym. CLA jest silnym środkiem przeciwnowotworowym. Niski poziom kwasu rumenowego w surowicy krwi powiązany został ze zwiększonym ryzykiem zachorowania kobiet na raka piersi.
Posiada dobrze udowodnione zdolności do redukowania tkanki tłuszczowej, zwiększania masy mięśniowej i poprawy przemiany materii. Skuteczność CLA wzrasta w połączeniu z ćwiczeniami fizycznymi. Obniża poziom trójglicerydów, cholesterolu i cukru we krwi.

L-Karnityna
Aminokwas umożliwiający transport kwasów tłuszczowych do wnętrza mitochondriów - gdzie ulegają one utlenieniu. Jej niedobór prowadzi do ciężkich zaburzeń metabolicznych. L-karnityna zwiększa spalanie tłuszczów w trakcie wysiłku - dzięki niej stają się one głównym źródłem energii dla mięśni. Zapobiega to odkładaniu się tkanki tłuszczowej i spadkowi masy mięśni. Działanie odchudzające obserwuje się wyłącznie w połączeniu z wysiłkiem fizycznym.

Chrom jest pierwiastkiem uczestniczącym w wielu przemianach metabolicznych - w tym w metabolizmie tłuszczów i węglowodanów. Jego niedobory prowadzą do zmniejszenia wrażliwości tkanek na insulinę i wzrostu stężenia glukozy we krwi, co może sprzyjać otyłości i rozwojowi cukrzycy. Jego działanie przeciwcukrzycowe obserwuje się jednak jedynie u osób z niedoborami tego pierwiastka. W suplementach stosuje się Cr na 3 st. utlenienia. Cr na 6 st ma właściwości alergizujące i kancerogenne.

mgr farmacji Łukasz Ejsmont
Data: 2023-06-25